Kulak Hastalıkları Nelerdir?

Kulak hastalıkları; duyma yetimizi, vücut dengemizi ve yüzümüzün estetik bütünlüğünü doğrudan etkileyen, kulağın anatomik yapısındaki enfeksiyonlar, kist oluşumları, kemik dokusu hasarları ve sinirsel işlev kayıplarının genel adıdır. Vücudumuzun dış dünyayla iletişimini sağlayan bu eşsiz ve hassas organ, kafatasımızın içinde son derece dar alanlarda kusursuz bir mekanizmayla çalışır. Dolayısıyla bölgede meydana gelen en ufak bir tıkanıklık, iltihaplanma veya hücresel düzeydeki bozulma yalnızca basit bir ağrıya yol açmakla kalmaz. Aynı zamanda çevremizdeki sesleri algılamamızı zorlaştırarak sosyal bağlarımızı zayıflatır ve yerçekimine karşı fiziksel duruşumuzu bozarak günlük hayat kalitemizi ciddi anlamda düşürür.

Dış Kulak Hastalıkları Nelerdir ve Estetiği Nasıl Etkiler?

Dış kulak, çevremizdeki ses dalgalarını toplayıp bir huni gibi orta kulağa yönlendiren ilk istasyondur. Ancak işitmedeki bu fiziksel görevinin yanı sıra yüzümüzün genel görünümünü, yan profilini, simetrisini ve estetiğini belirleyen çok önemli bir yapıdır. Anne karnındaki gelişim aşamasında yaşanan bazı hücresel aksaklıklar, kulağın normalden çok daha küçük kalmasına, şekilsiz ve kıvrımsız olmasına veya bazı durumlarda hiç gelişmemesine yol açabilir. Bu tür yapısal bozukluklar, özellikle çocukluk çağında hem fiziksel hem de ruhsal açıdan oldukça zorlayıcı olabilir. Kulağın dışarıdan hiç gelişmemesi durumunda genellikle dış kulak yolu da tamamen kapalı olur ve dışarıdaki sesler orta kulağa ulaşamaz. Bu durum da doğrudan çocukta konuşma, anlama ve dil gelişimini geciktirebilir. Tedavi sürecinde asıl amaç sadece işitmeyi sağlamak değil çocuğun sosyal hayata, okula ve arkadaş ortamına özgüvenle katılabilmesi için estetik açıdan doğal bir kulak görünümü yaratmaktır. Kaburga bölgesinden alınan kıkırdaklardan veya vücutla tamamen uyumlu özel medikal maddelerden yeni bir kulak kepçesi yapılarak bu estetik ve fonksiyonel bütünlük ustalıkla sağlanır.

Sık görülen yapısal dış kulak deformiteleri şunlardır:

• Mikroti
• Anoti
• Atrezi

Kepçe Kulak Hastalıkları Nelerdir ve Otoplasti Nasıl Uygulanır?

Toplumumuzda oldukça sık rastlanan bir diğer yapısal durum kulak kepçesinin kafa tabanı ile yaptığı açının normalden çok daha geniş olması veya kulağın iç kıvrımlarının anne karnında yeterince oluşmamasıdır. Kepçe kulak olarak bilinen bu durum aslında tıbbi anlamda işitmeyi bozan, bedene zarar veren bir rahatsızlık kesinlikle değildir. Ancak özellikle ilkokul çağındaki çocuklarda, okulda akranları tarafından yapılan acımasız şakalar ve alay edilme korkusu, derin psikolojik yaralara, içe kapanıklığa ve kalıcı özgüven eksikliğine neden olabilir. Bu yüzden kepçe kulak durumu sadece estetik değil aynı zamanda çok ciddi bir psikososyal konudur. Kulağın kıkırdak gelişimi büyük ölçüde beş veya en geç altı yaş civarında tamamlanır. Bu nedenle çocuğun okul ortamına girmeden önce, yani okul öncesi dönemde bu ameliyatın yapılması psikolojik koruma açısından en ideal yaklaşımdır. Elbette bu operasyon sadece çocuklara özgü değildir, hayatının herhangi bir döneminde bu görünümden rahatsız olan tüm yetişkinlere de güvenle ve başarıyla yapılabilir. Ameliyat sırasında kulak arkasından yapılan çok küçük bir kesiyle kıkırdak dokuya ulaşılarak yeniden şekil verilir. Kulak doğal kıvrımlarına kavuşturulur ve dikişlerle geriye doğru yatırılır.

Ameliyat sonrasında dikkat edilmesi gerekenler şunlardır:

• Dinlenme
• Pansuman
• Bantlama

Kulak Memesi Yırtılmaları Kulak Hastalıkları Kapsamında Nasıl Düzelir?

Kulak memesi, kulağın geri kalan üst kısımlarından çok farklı olarak içinde kıkırdak barındırmayan, tamamen yağ ve yumuşak dokudan oluşan hassas bir bölgedir. Bu yumuşak yapısı nedeniyle yerçekimine, ağır takıların yarattığı baskıya veya kazalara karşı oldukça dirençsizdir. Yıllar boyunca takılan ağır ve sallantılı küpeler zamanla küpe deliğinin aşağı doğru uzamasına, gözle görülür şekilde genişlemesine ve hatta ileri vakalarda kulak memesinin tamamen ikiye ayrılmasına sebep olabilir. Bunun yanında yaşlanmaya bağlı olarak dokunun elastikiyetini kaybetmesi de sarkmalara yol açar. Bu tür istenmeyen yırtılmalar ve estetiği bozan sarkmalar, sadece o bölgenin uyuşturulduğu lokal anestezi altında yapılan oldukça kısa, pratik ve ağrısız işlemlerle düzeltilir. Sadece yırtık uçları birbirine dikmek yeterli ve estetik olmaz; dokunun doğal yuvarlak hatlarını korumak, çentik oluşumunu engellemek için özel doku kaydırma teknikleri kullanılır. İşlem sonrasında kişi hemen, aynı saat içinde normal yaşantısına ve işine dönebilir.

Deformiteye yol açan başlıca nedenler şunlardır:

• Küpeler
• Travmalar
• Yaşlanma

Orta Kulak Hastalıkları ve Zar Delinmeleri Neden Kaynaklanır?

Dış kulak yolundan içeriye doğru ilerlediğimizde karşımıza çıkan ilk çok önemli yapı kulak zarıdır. Kulak zarı, hem dışarıdan gelen ses dalgalarını incecik bir davul gibi titreşerek orta kulağa iletir hem de içerideki son derece hassas yapıları dışarıdan gelebilecek su, sabun, toz ve her türlü bakteriden korur. Üç aydan daha uzun süre boyunca geçmeyen, kulak zarında kapanmayan bir delik ve aralıklı olarak devam eden kronik akıntı ile kendini gösteren durumlar müzmin orta kulak iltihabı olarak adlandırılır. Bu durum sadece kulağın ara sıra akması şeklinde kesinlikle basite indirgenmemelidir. Zamanla hiç geçmeyen bu sinsi iltihaplar, orta kulakta yer alan ve sesi iç kulağa aktarmakla görevli olan o küçücük çekiç, örs ve üzengi kemikçiklerini eritebilir. Kemikçiklerin erimesi kalıcı ve çok daha büyük işitme kayıplarına neden olur. Daha da tehlikelisi, enfeksiyonun yayılarak kafatası içinde beyni, yüz sinirini veya denge merkezini etkileme riski taşımasıdır. Bu yüzden ilaçların yetersiz kaldığı kronik durumlarda mutlaka hassas bir ameliyat devreye girer.

Orta kulak ameliyatlarının temel amaçları aşağıdaki gibidir:

• Temizleme
• Onarım
• İşitme

Kolesteatom Kulak Hastalıkları İçinde Neden En Riskli Olanıdır?

Orta kulak sorunları içinde belki de üzerinde en çok durulması ve dikkat edilmesi gereken durum kolesteatom hastalığıdır. İsmi her ne kadar bir tümörü andırsa da aslında hücresel boyutta bir kanser veya kötü huylu bir tümör kesinlikle değildir. Ancak davranış biçimi o kadar yıkıcıdır ki zamanında müdahale edilmezse sonuçları çok ağır olabilir. Normal şartlarda sadece dış kulak yolunda bulunması gereken epitel hücrelerinin, yani deri döküntülerinin, zardaki bir yırtıktan veya güçlü bir çökmeden içeri sızarak orta kulağa yerleşmesi olayıdır.

Bu deri hücreleri orta kulak gibi dar ve kapalı bir alanda, içi boş bir kist gibi sürekli birikerek büyümeye başlar. Büyüdükçe çevreye güçlü enzimler salgılar ve fiziksel bir baskı yapar. Bu baskı ve tehlikeli enzimler, çevresindeki sert kemik dokuyu adeta yavaş yavaş eriterek ilerler. İşitme kemikçiklerini tamamen yok edebilir, iç kulağın sert duvarını aşındırarak çok şiddetli baş dönmesine ve sağırlığa yol açabilir. Hatta yüz sinirinin geçtiği dar kemik kanalı bile eriterek kalıcı yüz felcine sebep olabilir.

Kolesteatomun yayılıp zarar verebileceği bölgeler şunlardır:

• Kemikçikler
• Labirent
• Sinirler

Otoskleroz (Kireçlenme) Kulak Hastalıkları Nasıl Tedavi Edilir?

Kulakta herhangi bir sıvı birikmesi, akıntı veya zar delinmesi olmadan da çok ciddi boyutlarda işitme kayıpları yaşanabilir. Bunun tıp dünyasında en sık karşılaşılan sebeplerinden biri, halk arasında daha çok kulak kireçlenmesi olarak bilinen otoskleroz hastalığıdır. Orta kulakta yan yana dizilmiş olan üç küçük kemikçikten en sonuncusu olan üzengi kemiğinin tabanında oluşan tamamen yapısal bir sorundur. Normalde üzengi kemiği, ses dalgalarını iç kulaktaki sıvılara iletmek için esnek bir piston gibi çok hızlı bir şekilde hareket etmelidir. Otosklerozda bu kemiğin tabanı çevresindeki duvarla kaynaşarak kireçlenir ve olduğu yere sıkışarak hareket edemez, titreşemez hale gelir. Titreşemeyen kemikçik sesi içeriye iletemediği için kişi yavaş yavaş, aylar ve yıllar içinde giderek artan bir sağırlık yaşar. Genellikle genetik yatkınlığı olan kişilerde ve özellikle genç yetişkinlik döneminde daha sık ortaya çıkar. Bu durumun tedavisi modern cerrahinin en ince ve yüz güldürücü başarılarından biridir.

Uygulanan tedavinin adımları şunlardır:

• Çıkarma
• Ölçüm
• Protez

Endoskopik Yöntemler Kulak Hastalıkları Cerrahisinde Neden Tercih Edilir?

Geçmiş yıllarda kulak ameliyatları genellikle kulağın tam arkasından yapılan büyük kesilerle ve genişçe açılarak gerçekleştirilirdi. Ancak gelişen görüntüleme teknolojisi sayesinde, tıpkı diğer pek çok tıbbi alanda olduğu gibi kulak cerrahisinde de endoskopik, yani tamamen kapalı yöntemler çok daha yaygınlaşmıştır. Çok ince yapılı ve uç kısmında yüksek çözünürlüklü kameralar bulunan endoskoplar sayesinde, tamamen doğal bir açıklık olan dış kulak yolundan içeri doğrudan girilerek en ince ameliyatlar yapılabilmektedir. Dışarıdan bakıldığında hiçbir kesi yapılmadığı, dikiş atılmadığı ve işlem sonrası büyük sargılara ihtiyaç duyulmadığı için hastanın konforu son derece yüksektir. Ayrıca bu kameraların sunduğu çok geniş ve detaylı görüntü, mikroskopla dışarıdan bakıldığında bile görülmesi zor olan anatomik kör noktaların çok net bir şekilde incelenmesini ve temizlenmesini sağlar. Özellikle zar yırtıklarının yamanmasında ve işitme onarımlarında çok avantajlı, konforlu bir yöntemdir.

Endoskopik cerrahinin öne çıkan özellikleri şunlardır:

• Kesisiz
• Dikişsiz
• Kamerayla

Vertigo Bir Kulak Hastalıkları Belirtisi Midir?

Baş dönmesi, tıp dilindeki adıyla vertigo, kişinin bulunduğu ortamdaki eşyaların kendi etrafında fırıl fırıl döndüğünü veya yerin ayaklarının altından aniden kaydığını hissettiği çok rahatsız edici, hayatı durduran bir durumdur. Ancak vertigo tek başına bir hastalık ismi değil vücudun denge sisteminde bir yerlerde yolunda gitmeyen bir sorun olduğunun çok güçlü bir işaretidir. Denge dediğimiz bu kusursuz kavram aslında sadece kulağın değil; gözlerin, eklemlerin, kasların ve beynin hep birlikte uyum içinde çalışmasıyla sağlanan devasa ve karmaşık bir mekanizmadır. Baş dönmesi şikayeti ile karşılaşıldığında hekimin atması gereken en kritik adım, sorunun iç kulaktan mı yoksa beyin ve sinir sisteminin daha derin bir yerinden mi kaynaklandığını bulmaktır. İç kulak kaynaklı baş dönmeleri genellikle çok daha şiddetli, yoğun bulantı ve kusmanın eşlik ettiği ama hayati bir tehlike yaratmayan, daha gürültülü durumlardır. Beyin kaynaklı olanlar ise bazen daha hafif ve sinsi hissedilse de çok daha dikkatle incelenmelidir.

İç kulak kaynaklı baş dönmesi çeşitleri şunlardır:

• BPPV
• Meniere
• Nörit

BPPV (Kristal Oynaması) Kulak Hastalıkları Arasında Nasıl Düzelir?

Halk arasında daha çok kulak kristalleri oynaması olarak konuşulan ve bilinen durum tıbbi adıyla Benign Paroksismal Pozisyonel Vertigo yani kısaca BPPV, dünyada en sık karşılaşılan baş dönmesi sebebidir. İç kulağımızda dengeyi sağlamakla görevli küçük keseciklerin içinde, jölemsi bir sıvının tam üstünde duran ufak kalsiyum kristalleri bulunur. Bazen yataktan aniden kalkma gibi hareketler, bazen hafif bir kafa çarpması, bazen de görünür hiçbir sebep yokken bu küçük kristaller yerlerinden kopar ve yarım daire kanalları adı verilen hortumsu kanalların içine kontrolsüzce kaçarlar. Kişi yatakta sağa veya sola hızlıca döndüğünde, ayakkabısını bağlamak için öne doğru eğildiğinde veya yüksekteki bir rafa bakmak için kafasını kaldırdığında, bu serseri kristaller kanalların içindeki sıvıyı bir anda hareket ettirir. Beyin, aslında kişi durmasına rağmen bu sıvının hareketini çok şiddetli bir hareket olarak algılar ve aniden etraf fırıl fırıl dönüyormuş hissi yaratan o meşhur baş dönmesini başlatır. Bu durum genellikle saniyeler sürer ama kişiyi çok korkutur. Bu sorunun modern çözümü ilaç hapları kullanmak değildir, tamamen fiziksel manevralardır.

Bu durumda yapılabilecek manevra türleri şunlardır:

• Epley
• Semont
• Gufoni

Meniere ve Ani İşitme Kaybı Kulak Hastalıkları Nasıl Yönetilir?

İç kulakla ilgili bir diğer çok önemli ve kronik sorun, halk arasında zaman zaman iç kulak tansiyonu olarak da tanımlanabilen Meniere hastalığıdır. Bu hastalık tamamen ataklar halinde gelir ve ataklar sırasında günlerce sürebilen şiddetli baş dönmesi, kulakta dayanılmaz bir uğultu, yoğun bir basınç hissi ve dalgalı seyreden bir işitme kaybı yaşanır. İç kulaktaki hassas sıvıların basıncının aniden ve nedensizce artması bu fırtınalı duruma yol açar. Benzer şekilde bazen kış aylarında geçirilen virüslerin veya küçük damarsal sorunların etkisiyle sadece saatler veya günler içinde, tamamen aniden gelişen sağırlık durumları da görülebilir. Bu tür çok hassas iç kulak rahatsızlıklarının ilaçla tedavisinde karşılaşılan en büyük yapısal zorluk, ağızdan yutulan hapların veya damardan koldan verilen ilaçların iç kulağın derinliklerindeki o kapalı kutuya yeterince ve etkili dozda ulaşamamasıdır. Bu anatomik engeli aşmak için hekimler ilacı doğrudan asıl hedefe gönderme yöntemini sıklıkla uygularlar. Çok ince özel bir iğne yardımıyla kulak zarından yavaşça geçilir ve kortizonlu ilaçlar doğrudan orta kulağın içine zerk edilir.

İlaç tedavisinin aşamaları şunlardır:

• İğne
• Bekleme
• Emilim

Çınlama (Tinnitus) Kulak Hastalıkları İle Birlikte Çözümsüz Müdür?

Çınlama, yani tıbbi literatürdeki yaygın adıyla tinnitus, ortamda radyo, televizyon veya dışarıdan gelen herhangi bir ses kaynağı kesinlikle olmadığı halde kişinin kendi içinde sürekli olarak bir zil sesi, şiddetli rüzgar uğultusu, şelale sesi veya rahatsız edici bir böcek sesi duyması durumudur. Çoğu zaman doğrudan işitme sinirindeki veya iç kulaktaki tüy hücrelerinde oluşan mikroskobik düzeydeki bir hücresel yıpranmaya beynin merkezden verdiği son derece abartılı ve yanlış bir tepkidir. Beyin, aslında kulağın algılayamadığı o eksik frekansların yerini doldurmak için adeta telaşla kendi kendine sahte bir ses üretir ve bunu sürekli dinletir. Geçmiş yıllarda çaresiz kalan insanlara genellikle bu durumla bir ömür boyu yaşamaya alışmaları söylenirken, günümüzde yepyeni yaklaşımlar geliştirilmiştir. Özel olarak frekanslanmış ses terapileri, beynin dikkati tamamen başka yöne çeken maskeleme cihazları ve dışarıdan uygulanan manyetik dalga tedavileri sayesinde bu yanlış algı başarıyla kırılabilmektedir.

Çınlamada kullanılan başlıca destekleyici yöntemler şunlardır:

• Maskeleme
• Terapiler
• İşitme cihazı

Yüz Felci Kulak Hastalıkları Kapsamında Değerlendirilir Mi?

Yüzümüzdeki mimik kaslarını, göz kapaklarımızı ve dudaklarımızı hareket ettiren çok önemli yüz siniri, beyni terk ettikten sonra kulağın tam içinden, son derece milimetrik ve kıvrımlı kemik kanalların arasından geçerek yüzümüze yelpaze gibi dağılır. Bu uzun, dar ve karanlık yolculuk sırasında orta kulak veya arka taraftaki mastoid kemikte oluşabilecek her türlü ağır enfeksiyon, kronik iltihap veya daha önce bahsettiğimiz kolesteatom gibi yıkıcı hastalıklar bu incecik sinire fiziki olarak çok yakın komşuluk eder. Eğer kulaktaki o şiddetli iltihap koruyucu kemik duvarı yavaşça aşındırıp doğrudan sinire ulaşırsa, sinir büyük bir baskı altında kalarak elektriksel görevini yapamaz hale gelir ve o taraftaki yüzde felç ortaya çıkar. Yüzün o yarısında gülümseme gibi mimiklerin tamamen kaybolması, gözün bir türlü kapanamaması ve sıvı içerken ağız köşesinin aşağı doğru sarkması ile kendini gösteren bu durum kesinlikle çok ciddidir. Özellikle uzun süren kulak iltihabına bağlı gelişen bu tip yüz felçleri saniyelerle yarışılan acil ameliyat gerektirir.

Cerrahi işlem sırasındaki adımlar şunlardır:

• Temizleme
• Açma
• Rahatlatma

Biyonik Kulak (İmplant) Hangi Kulak Hastalıkları İçin Uygundur?

Klasik ve bildiğimiz işitme cihazları, tıpkı basit bir hoparlör sistemi gibi dışarıdaki sesin fiziksel şiddetini teknolojik olarak artırarak kulağa daha gürültülü şekilde verir. Ancak eğer iç kulaktaki duyusal tüy hücreleri bir hastalık sonucu tamamen işlevini yitirmişse veya ölmüşse, sesi cihaza ne kadar yükselttirirseniz yükselttirin hasarlı kulak bunu yine de duyamaz ve anlayamaz. İşte tam bu çaresiz kalınan noktada halk arasında daha çok biyonik kulak olarak bilinen ve son yılların en büyük icatlarından olan koklear implantlar gerçekten mucizevi bir çözüm sunar. Bu son derece ileri teknoloji ürünü medikal cihazlar, çevredeki sesi sadece kuru kuruya yükseltmekle kalmaz, karmaşık ses dalgalarını anında dijital elektrik sinyallerine çevirir. Bu sinyalleri de tamamen bozulmuş ve işe yaramayan iç kulağı es geçerek, bir kablo yardımıyla doğrudan işitme sinirine iletir. Özellikle doğuştan hiç duymadan dünyaya gelen bebeklerde, beynin öğrenme ve yeni şeyler kavrama kapasitesinin en yüksek olduğu o ilk yaşlarda bu ameliyatın gecikmeden yapılması, çocuğun yaşıtları gibi normal duyup akıcı konuşabilmesi için paha biçilemez ve telafisi olmayan bir fırsattır.

İşitme teknolojilerinin türleri şunlardır:

• Klasik
• İmplant
• Kemik yolu