Kısırlık şüphesi olan bireyler öncelikle kadın hastalıkları ve doğum (jinekoloji) uzmanına başvurmalıdır. Kadınlar için jinekologlar, erkekler için ise üroloji uzmanları, kısırlığın nedenini araştırmak üzere ilk değerlendirmeyi yapar ve gerekli testleri ister.
Kadınlarda kısırlık değerlendirmesi jinekolojik muayene ile başlar. Yumurtlama düzeni, rahim ve tüplerin durumu gibi üreme fonksiyonları incelenir. Gerekli görüldüğünde hormon testleri, ultrasonografi ve rahim filmi gibi ileri tetkikler yapılır.
Erkeklerde kısırlık araştırması için üroloji uzmanına gidilir. Sperm sayısı, hareketliliği ve morfolojisi semen analizi ile değerlendirilir. Gerekli durumlarda hormon testleri ve genetik analizler istenebilir. Varikosel gibi fiziksel nedenler de araştırılır.
Kapsamlı tedavi için çiftler, tüp bebek merkezlerine yönlendirilebilir. Bu merkezlerde hem kadın doğum uzmanları hem de androloji alanında deneyimli ürologlar multidisipliner yaklaşım sunar. Tedavi, altta yatan nedene göre medikal, cerrahi veya yardımcı üreme teknikleriyle planlanır.
Kısırlık Nedir ve Ne Zaman Değerlendirme Gerekir?
Kısırlık (infertilite), düzenli ve korunmasız cinsel ilişkiye rağmen bir yıl içinde gebelik oluşmaması durumu olarak tanımlanır. Kadın yaşı 35’in üzerindeyse bu süre altı ay olarak da ele alınabilir. Buradaki süreler kesin bir sınır değil, tıbbi değerlendirme için yol gösterici kabul edilir.
Bazı çiftlerde süreç daha erken dikkat çekebilir. Adet düzensizlikleri, daha önce bilinen bir hastalık, geçirilmiş ameliyatlar ya da spermle ilgili sorunlar varsa, bekleme süresi dolmadan da doktora başvurulabilir. Bu karar çoğu zaman kişisel öyküye göre şekillenir ve uzman değerlendirmesi gerektirir.
Kısırlık Şüphesinde İlk Başvurulacak Bölüm Hangisidir?
Kısırlık değerlendirmesinde ilk başvurulan tıbbi birim genellikle Kadın Hastalıkları ve Doğum bölümüdür. Özellikle gebelik planlayan kadınlar için bu bölüm sürecin başlangıç noktası kabul edilir.
Kadın hastalıkları ve doğum uzmanı; adet düzeni, yumurtlama durumu, rahim ve yumurtalık yapıları gibi konuları değerlendirir. Gerekli görüldüğünde bazı tetkikler isteyebilir ve sürecin nasıl ilerlemesi gerektiği konusunda yol gösterir. Ancak bu değerlendirme yalnızca kadına odaklı değildir; çoğu zaman eşin de eş zamanlı olarak incelenmesi önerilir.
Erkekler İçin Hangi Doktora Gidilmelidir?
Kısırlık yalnızca kadınlara ait bir durum değildir. Çiftlerin yaklaşık yarısında erkek faktörü de sürece katkıda bulunur. Bu nedenle erkeklerin de değerlendirilmesi önemlidir.
Erkekler için başvurulması gereken bölüm Ürolojidir. Üroloji uzmanı, sperm üretimi, sperm sayısı ve hareketliliği gibi konuları ele alır. Gerekli görüldüğünde semen analizi gibi testler planlanabilir. Bu değerlendirme, çiftin birlikte ele alınmasını sağlar ve tek taraflı bir yaklaşımın önüne geçer.
Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Ne Yapar?
Bu uzmanlık alanı, kadın üreme sağlığını bütüncül olarak ele alır. Kısırlık şüphesiyle başvuran bir kadında öncelikle ayrıntılı bir öykü alınır. Adet düzeni, geçmiş gebelikler, varsa düşükler, kullanılan ilaçlar ve yaşam tarzı gibi birçok faktör göz önünde bulundurulur.
Ultrasonografi ile rahim ve yumurtalıklar değerlendirilebilir. Yumurtlama ile ilgili ipuçları aranır. Bazı durumlarda hormon düzeylerine bakılması önerilebilir. Bu aşamada yapılanlar genellikle tanı koymaktan ziyade, süreci anlamaya yönelik değerlendirmelerdir.
Üreme Endokrinolojisi ve İnfertilite Uzmanı Kimdir?
Bazı durumlarda kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, hastayı üreme endokrinolojisi ve infertilite alanında ileri uzmanlığı olan bir hekime yönlendirebilir. Bu uzmanlar, kısırlık konusunda daha detaylı değerlendirme ve takip yapabilen hekimlerdir.
Özellikle uzun süredir sonuç alınamayan durumlarda, karmaşık hormonal sorunlarda ya da daha ileri tetkik gereksiniminde bu alan devreye girebilir. Ancak her çiftin mutlaka bu aşamaya gelmesi gerekmez. Hangi basamakta hangi uzmana ihtiyaç duyulacağı, kişisel duruma göre değişir.
Çift Olarak Başvurmak Neden Önemlidir?
Kısırlık değerlendirmesi, tek bir kişiye odaklanarak yürütüldüğünde eksik kalabilir. Bu nedenle uzmanlar genellikle çift olarak başvurmayı önerir. Kadın ve erkeğin eş zamanlı değerlendirilmesi, sürecin daha sağlıklı ve hızlı ilerlemesine yardımcı olur.
Bu yaklaşım, gereksiz gecikmelerin önüne geçebilir. Ayrıca çiftlerin süreci birlikte anlaması ve beklentilerini ortak şekilde yönetmesi açısından da önemlidir.
Hangi Durumlarda Erken Başvurulmalıdır?
Bazı belirtiler, bir yıl beklemeden doktora gitmeyi gerektirebilir. Örneğin:
- Kadında belirgin adet düzensizlikleri
- Şiddetli adet ağrıları veya endometriozis şüphesi
- Daha önce geçirilmiş yumurtalık, rahim veya testis ameliyatları
- Erkekte bilinen sperm sorunları
- Tiroid hastalıkları veya hormonal bozukluklar
Bu gibi durumlarda zaman kaybetmeden bir uzmana danışmak, sürecin daha bilinçli ilerlemesini sağlayabilir.
Doktor Seçerken Nelere Dikkat Edilmelidir?
Kısırlık süreci, çiftler için duygusal olarak da zorlayıcı olabilir. Bu nedenle başvurulan doktorla sağlıklı iletişim kurulabilmesi önemlidir. Sorulara anlaşılır yanıtlar verilmesi, sürecin şeffaf şekilde anlatılması ve kişiye özel değerlendirme yapılması, hasta deneyimi açısından değerlidir.
Her çiftin durumu farklıdır ve standart bir yol haritası yoktur. Bu nedenle “herkes için geçerli” çözümlerden ziyade, bireysel yaklaşımlar ön plana çıkar.