Çocuklarda kalp hastalığı belirtileri, yaşa ve hastalığın türüne göre değişiklik gösterebilir. En sık rastlanan belirtiler arasında nefes darlığı, beslenme güçlüğü, morarma (siyanoz) ve büyüme geriliği yer alır. Bu bulgular, doğuştan ya da sonradan gelişen kalp rahatsızlıklarının habercisi olabilir.
Yenidoğan ve bebeklerde kalp hastalığı genellikle morarma ve hızlı nefes alma gibi erken belirtilerle kendini gösterir. Emme sırasında çabuk yorulma, kilo alamama ve sık tekrarlayan solunum yolu enfeksiyonları da önemli uyarı işaretleridir.
Daha büyük çocuklarda görülen kalp hastalıkları, fiziksel aktivite sırasında aşırı yorgunluk, göğüs ağrısı, çarpıntı ve bayılma gibi semptomlarla ortaya çıkabilir. Bu belirtiler, egzersizle ilişkili olarak artış gösterdiğinde dikkatle değerlendirilmelidir.
Kalp hastalığı şüphesi olan çocuklarda erken tanı ve düzenli takip hayati önem taşır. Çocuk kardiyolojisi uzmanı tarafından yapılacak detaylı muayene, EKG, EKO ve gerekirse ileri görüntüleme yöntemleri ile doğru tanıya ulaşmak mümkündür.
Çocuklarda Kalp Hastalığı Nedir?
Çocuklarda kalp hastalıkları, doğuştan gelen yapısal sorunlar ya da sonradan gelişen kalp ve dolaşım sistemi problemleri şeklinde görülebilir. Doğuştan kalp hastalıkları, bebeğin anne karnındaki gelişimi sırasında ortaya çıkar. Sonradan gelişenler ise enfeksiyonlar, romatizmal hastalıklar veya bazı sistemik sorunlarla ilişkili olabilir. Her iki durumda da belirtiler çocuğun yaşına, hastalığın türüne ve şiddetine göre değişkenlik gösterir.
Bebeklerde Dikkat Çekebilecek Belirtiler
Bebeklik döneminde kalp hastalığı belirtileri genellikle dolaylı işaretler şeklinde ortaya çıkar. Bebek, derdini ifade edemediği için davranış ve gelişim basamakları dikkatle izlenir. Özellikle beslenme sırasında çabuk yorulma, emme gücünde azalma veya sık sık beslenmeyi bırakma önemli bir gözlem olabilir.
Bazı bebeklerde hızlı nefes alıp verme, nefes alırken göğüs kafesinde çekilmeler ya da huzursuzluk görülebilir. Uzun süren veya tekrarlayan morarma, özellikle dudaklar ve tırnak çevresinde fark ediliyorsa, dolaşım sistemiyle ilgili bir değerlendirme gerektirebilir. Bu tür belirtiler her zaman kalp hastalığı anlamına gelmez; ancak uzman görüşü gerektirir.
Küçük Çocuklarda Ortaya Çıkabilen İşaretler
Yürüme çağındaki çocuklarda kalp hastalığı belirtileri daha çok fiziksel aktiviteler sırasında fark edilir. Çocuğun yaşıtlarına kıyasla daha çabuk yorulması, oyun oynarken sık sık dinlenme ihtiyacı duyması ebeveynlerin dikkatini çekebilir. Merdiven çıkma veya koşma gibi aktiviteler sonrasında nefes nefese kalma da göz ardı edilmemelidir.
Bazı çocuklarda iştahsızlık ve kilo alımında yavaşlama görülebilir. Bu durum her zaman kalple ilişkili olmayabilir; ancak başka belirtilerle birlikteyse değerlendirilmesi anlamlıdır. Ayrıca sık geçirilen alt solunum yolu enfeksiyonları da dolaylı bir uyarı işareti olarak kabul edilir.
Okul Çağı Çocuklarında Belirtiler Nasıl Fark Edilir?
Okul çağındaki çocuklar, yaşadıkları bazı yakınmaları sözlü olarak ifade edebilir. Göğüs ağrısı, çarpıntı hissi veya egzersiz sırasında baş dönmesi gibi şikâyetler bu dönemde dile getirilebilir. Özellikle bayılma ya da bayılacak gibi olma hissi, mutlaka ciddiyetle ele alınmalıdır.
Bu yaş grubunda öğretmen gözlemleri de önemli olabilir. Beden eğitimi derslerinde çabuk yorulan, aktivitelere katılmakta zorlanan veya sık sık dinlenme ihtiyacı duyan çocuklar için aileye geri bildirim yapılabilir. Bu tür bilgiler, doktor değerlendirmesinde yol gösterici olur.
Morarma ve Cilt Bulguları
Çocuklarda kalp hastalığı belirtileri arasında en çok dikkat çekenlerden biri morarmadır. Tıbbi olarak “siyanoz” olarak adlandırılan bu durum, kandaki oksijen düzeyinin düşük olabileceğine işaret edebilir. Morarma çoğunlukla dudaklarda, dilde ve tırnak uçlarında fark edilir.
Soğuk havalarda ellerin veya ayakların morarması her zaman kalp hastalığıyla ilişkili değildir. Ancak dinlenme halinde dahi devam eden veya sık tekrarlayan morarma durumlarında uzman değerlendirmesi gerekir. Ciltte solukluk ve terleme artışı da bazı çocuklarda eşlik eden bulgular arasında yer alabilir.
Nefes Darlığı ve Solunumla İlgili Yakınmalar
Kalp ve akciğerler birbiriyle yakın ilişki içinde çalıştığı için, kalp hastalıkları solunumu da etkileyebilir. Çocuğun istirahat halindeyken bile hızlı nefes alması veya uykuda nefes almakta zorlanması dikkatle izlenmelidir. Özellikle gece uykusunda sık uyanma, terleme ve huzursuzluk kalp yüklenmesini düşündürebilir.
Daha büyük çocuklarda egzersizle ortaya çıkan nefes darlığı, astım gibi solunum hastalıklarıyla karışabilir. Bu nedenle ayırıcı değerlendirme uzman tarafından yapılmalıdır. Tek bir belirtiye bakarak kesin yorum yapmak doğru değildir.
Çarpıntı ve Ritimle İlgili Şikâyetler
Bazı çocuklar kalp atışlarını normalden hızlı veya düzensiz hissettiklerini ifade edebilir. Çarpıntı olarak tanımlanan bu durum, bazen masum nedenlerle ortaya çıkabilir. Ancak sık tekrarlayan, uzun süren veya bayılma hissiyle birlikte görülen çarpıntılar değerlendirilmelidir.
Aileler, çocuğun göğsünde kalp atışlarının gözle görülür şekilde fark edilip edilmediğini de gözlemleyebilir. Bu durum her zaman patolojik değildir; ancak diğer belirtilerle birlikteyse hekime bilgi verilmesi önemlidir.
Ne Zaman Uzman Görüşü Alınmalıdır?
Çocuklarda kalp hastalığı belirtileri çoğu zaman başka sağlık sorunlarıyla benzerlik gösterebilir. Bu nedenle belirtilerin süresi, sıklığı ve şiddeti önem taşır. Tek seferlik ve kısa süreli yakınmalar genellikle izlemle değerlendirilirken, tekrarlayan veya günlük yaşamı etkileyen durumlarda çocuk kardiyolojisi uzmanına başvurulması uygun olur.
Ailede doğuştan kalp hastalığı öyküsü bulunması, gebelikte geçirilen bazı enfeksiyonlar veya çocuğun gelişiminde belirgin gerilik olması da değerlendirme gerektiren durumlardandır. Klinik kararın her çocuk için bireysel olarak verildiği unutulmamalıdır.