Üroloji, erkek ve kadınlarda idrar yolları ile erkek üreme sistemi hastalıklarının tanı ve tedavisiyle ilgilenen tıbbi uzmanlık dalıdır. Böbrek, üreter, mesane ve üretra gibi organların yanı sıra prostat, testis ve penis hastalıklarını kapsar; cerrahi ve medikal yöntemler birlikte uygulanır.
Üroloji hangi hastalıklara bakar sorusu, böbrek taşı, idrar yolu enfeksiyonu ve mesane hastalıklarını içerir. Ayrıca idrar kaçırma, idrar yapma güçlüğü ve hematüri gibi semptomların değerlendirilmesi ürolojik inceleme gerektirir; görüntüleme ve endoskopik yöntemler sıklıkla kullanılır.
Erkek üreme sistemi hastalıkları kapsamında prostat büyümesi, prostat kanseri, varikosel ve infertilite yer alır. Androlojik değerlendirme; hormon analizleri, semen testi ve fizik muayene ile yapılır. Erken tanı, özellikle malign hastalıklarda prognozu belirgin biçimde etkiler.
Ürolojik kanserler böbrek, mesane, prostat ve testis kaynaklı maligniteleri kapsar. Tanı sürecinde PSA testi, ultrasonografi, tomografi ve biyopsi yöntemleri uygulanır. Tedavi planı hastalığın evresine göre cerrahi, radyoterapi veya sistemik tedaviler şeklinde düzenlenir.
| Bilmeniz Gerekenler | Bilgi |
| Tanım | Üroloji, erkek ve kadınların üriner sistem hastalıkları ile erkek üreme sistemi hastalıklarının tanı ve tedavisiyle ilgilenen tıbbi bir uzmanlık dalıdır. |
| İlgilendiği Organlar | Böbrekler, üreterler, mesane, üretra, prostat, penis, testisler ve skrotum. |
| Ürolojik Hastalıkların Genel Kategorileri | Üst ve alt idrar yolu hastalıkları, erkek üreme sistemi hastalıkları, tümöral durumlar, enfeksiyonlar, taş hastalıkları, fonksiyonel bozukluklar ve doğumsal anomaliler. |
| Sık Görülen Ürolojik Hastalıklar | Böbrek taşları, mesane taşları, prostat büyümesi (BPH), prostat kanseri, mesane kanseri, böbrek kanseri, idrar yolu enfeksiyonları, mesane sarkması, idrar kaçırma, erektil disfonksiyon (sertleşme sorunu), infertilite (kısırlık), varikosel, testis torsiyonu, hipospadias. |
| Prostat ile İlgili Durumlar | İyi huylu prostat büyümesi (BPH), prostat iltihabı (prostatit), prostat kanseri. |
| Taş Hastalıkları | Nefrolitiyazis (böbrek taşı), üreterolitiyazis (üreter taşı), sistolitiyazis (mesane taşı). |
| Kanser Türleri | Prostat kanseri, mesane kanseri, böbrek kanseri, testis kanseri, penis kanseri. |
| Erkek Üreme Sistemi Sorunları | İnfertilite, erektil disfonksiyon, varikosel, peyronie hastalığı, testis torsiyonu. |
| İdrar Yolu Enfeksiyonları | Akut veya kronik sistit (mesane enfeksiyonu), piyelonefrit (böbrek enfeksiyonu), üretrit. |
| Fonksiyonel Bozukluklar | İdrar kaçırma (inkontinans), mesane boşaltım bozuklukları, aşırı aktif mesane sendromu. |
| Pediatrik Üroloji Konuları | Hipospadias, inmemiş testis, vezikoüreteral reflü (VUR), doğumsal böbrek anomalileri. |
| Kadınlarda Ürolojik Durumlar | Mesane sarkması, idrar kaçırma, tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları, interstisyel sistit. |
| Ürolojik Tanı Yöntemleri | Ultrasonografi, ürodinami, sistoskopi, BT (bilgisayarlı tomografi), MR, PSA testi, biyopsi. |
| Ürolojik Tedavi Yöntemleri | Medikal tedavi, cerrahi müdahale (açık, laparoskopik, robotik), taş kırma (ESWL), endoskopik girişimler. |
Üriner Sistem Hastalıkları
Ürolojinin temel ilgi alanlarından biri üriner sistem hastalıklarıdır. Bu sistemin temel görevi, metabolik atıkların süzülerek idrar yoluyla vücuttan uzaklaştırılmasıdır. Sürecin herhangi bir aşamasında ortaya çıkan fonksiyon bozukluğu, çeşitli klinik belirtilerle kendini gösterebilir.
Böbrek Hastalıkları
Böbrekler, kanı filtre ederek idrar oluşumunu sağlayan hayati organlardır. Böbrek taşları (nefrolitiazis), en sık görülen ürolojik problemler arasında yer alır. Taş oluşumu; idrarda kalsiyum, oksalat veya ürik asit gibi maddelerin kristalleşmesi sonucu gelişir. Hastalar genellikle yan ağrısı (renal kolik), bulantı ve idrarda kanama (hematüri) şikâyetleri ile başvurur.
Bunun yanı sıra böbrek tümörleri, kistik hastalıklar ve doğuştan yapısal anomaliler de ürolojinin değerlendirme alanındadır. Tanı sürecinde ultrasonografi, bilgisayarlı tomografi (BT) ve manyetik rezonans görüntüleme (MR) gibi radyolojik yöntemlerden yararlanılır.
Mesane ve İdrar Yolu Enfeksiyonları
Alt üriner sistem enfeksiyonları, özellikle kadınlarda daha sık görülür. Sistit (mesane enfeksiyonu) idrar yaparken yanma, sık idrara çıkma ve kasık ağrısı gibi belirtilerle ortaya çıkar. Enfeksiyonun böbreklere ilerlemesi durumunda piyelonefrit adı verilen daha ciddi bir tablo gelişebilir.
Tekrarlayan enfeksiyonlarda altta yatan anatomik veya fonksiyonel bir sorun olup olmadığı araştırılır. İdrar tahlili, idrar kültürü ve gerektiğinde sistoskopi (mesane içinin kamera ile incelenmesi) tanı sürecinde kullanılabilir.
Prostat Hastalıkları
Prostat bezi, yalnızca erkeklerde bulunan ve meni sıvısının bir bölümünü üreten bir organdır. Yaşla birlikte prostat dokusunda büyüme görülebilir. Benign prostat hiperplazisi (BPH), iyi huylu prostat büyümesi anlamına gelir ve özellikle 50 yaş sonrası erkeklerde sık görülür. İdrar akımında zayıflama, gece sık idrara çıkma ve tam boşaltamama hissi gibi belirtiler oluşturabilir.
Prostatit (prostat iltihabı) ise daha genç yaş grubunda da görülebilir ve kasık-perine ağrısı ile idrar şikâyetlerine yol açabilir. Prostat kanseri ise erkeklerde en sık tanı konulan kanser türlerinden biridir. Erken evrede belirti vermeyebilir; bu nedenle risk grubundaki bireylerde PSA (Prostat Spesifik Antijen) testi ve rektal muayene ile tarama yapılabilir. Tanı ve tedavi planlaması mutlaka uzman değerlendirmesi gerektirir.
Erkek Üreme Sistemi Hastalıkları
Üroloji, erkek infertilitesi (kısırlık) değerlendirmesinde de önemli rol oynar. Sperm üretimi ve taşınmasındaki bozukluklar, hormonal dengesizlikler veya varikosel (testis toplardamarlarının genişlemesi) gibi durumlar infertiliteye neden olabilir. Semen analizi, hormonal testler ve doppler ultrasonografi tanı sürecinde sık kullanılır.
Erektil disfonksiyon (sertleşme sorunu), hem psikolojik hem de vasküler (damarsal) nedenlere bağlı gelişebilir. Diyabet, hipertansiyon ve kardiyovasküler hastalıklar bu tablo ile ilişkili olabilir. Tedavi yaklaşımı altta yatan nedene göre planlanır ve multidisipliner değerlendirme gerekebilir.
Testis ağrısı, inmemiş testis (kriptorşidizm), testis torsiyonu ve testis tümörleri de ürolojinin acil veya planlı müdahale gerektiren alanları arasında yer alır. Özellikle ani başlayan şiddetli testis ağrısı acil değerlendirme gerektirir.
İdrar Kaçırma ve Fonksiyonel Bozukluklar
İdrar inkontinansı (idrar kaçırma), hem kadınlarda hem erkeklerde görülebilen ve yaşam kalitesini etkileyen bir durumdur. Stres tipi inkontinans, sıkışma tipi (urge) inkontinans ve taşma tipi gibi farklı alt grupları vardır. Pelvik taban kas zayıflığı, nörolojik hastalıklar veya prostat ameliyatı sonrası gelişen durumlar inkontinansa yol açabilir.
Tanı sürecinde ürodinamik testler kullanılarak mesane basıncı ve kapasitesi değerlendirilir. Tedavi seçenekleri yaşam tarzı düzenlemelerinden medikal tedaviye ve cerrahi girişimlere kadar değişkenlik gösterebilir.
Ürolojik Kanserler
Üroloji; böbrek, mesane, prostat ve testis kanserlerinin tanı ve tedavisini kapsar. Bu kanserlerin her biri farklı biyolojik davranış gösterir. Örneğin mesane kanseri sıklıkla idrarda ağrısız kanama ile kendini gösterebilirken, testis kanseri genellikle ağrısız bir kitle şeklinde fark edilir.
Kanser tanısında görüntüleme yöntemleri, biyopsi ve patolojik inceleme esastır. Tedavi planlamasında tümörün evresi, derecesi ve hastanın genel sağlık durumu dikkate alınır. Cerrahi, kemoterapi, radyoterapi veya aktif izlem gibi farklı yaklaşımlar söz konusu olabilir.
Ne Zaman Üroloji Uzmanına Başvurulmalıdır?
İdrarda kan görülmesi, idrar yaparken yanma veya zorlanma, ani başlayan şiddetli yan ya da testis ağrısı, uzun süren kasık ağrısı ve erkeklerde sertleşme problemleri gibi durumlarda üroloji değerlendirmesi önerilir. Ayrıca ailesinde prostat veya böbrek kanseri öyküsü bulunan bireylerin düzenli kontrol yaptırması önemlidir.
Ürolojik belirtiler çoğu zaman ihmal edilebilecek düzeyde hafif başlayabilir; ancak erken değerlendirme, olası komplikasyonların önlenmesi açısından önem taşır. Tanı ve tedavi süreci her bireyin klinik özelliklerine göre planlanır. Bu nedenle belirtiler varlığında kişisel değerlendirme için bir üroloji uzmanına başvurulması uygun olur.
Sonuç olarak üroloji, hem kadınları hem erkekleri ilgilendiren geniş bir hastalık grubunu kapsayan, cerrahi ve medikal tedavileri bir arada yürüten kapsamlı bir uzmanlık alanıdır. İdrar yolları ve erkek üreme sistemi sağlığıyla ilgili her türlü belirti ve şüphede uzman görüşü alınması, doğru tanı ve uygun tedavi planlaması açısından temel bir adımdır.