Diz ağrısı şikayeti olan bireylerin başvurması gereken uzmanlık alanı ortopedi ve travmatoloji bölümüdür. Bu branş, kas-iskelet sistemi hastalıklarının tanı ve tedavisinde yetkilidir. Travmatik yaralanmalar, menisküs yırtıkları, kıkırdak aşınması ve eklem dejenerasyonları bu kapsamda değerlendirilir.
Ağrı, eklemde şişlik, kilitlenme veya hareket kısıtlılığı gibi belirtiler mevcutsa, ortopedi uzmanı detaylı fizik muayene ve görüntüleme yöntemleri ile sorunun kaynağını belirler. Gerekirse MR, röntgen ya da ultrason gibi testler yapılır.
Eğer diz ağrısı romatolojik hastalıklardan kaynaklanıyorsa, yönlendirme romatoloji bölümüne yapılabilir. Özellikle eklem iltihabı, gut, lupus veya romatoid artrit gibi durumlarda romatolog değerlendirmesi gereklidir.
Kronik ağrılarda fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanı da sürece dahil olabilir. Kas güçsüzlüğü, hareket kısıtlılığı veya diz çevresi dokuların zayıflığına yönelik egzersiz ve fizik tedavi programları ile destekleyici tedavi uygulanır.
Diz Ağrısı Neden Önemsenmelidir?
Diz eklemi; kemikler, kıkırdak dokular, bağlar, menisküsler ve kasların birlikte çalıştığı hassas bir yapıdır. Bu nedenle ağrının kaynağı tek bir dokuya bağlı olmayabilir. Hafif başlayan şikâyetler zamanla artabilir ve hareket kısıtlılığına yol açabilir. Özellikle uzun süredir devam eden, istirahatle geçmeyen ya da şişlik, kilitlenme gibi belirtilerle birlikte görülen diz ağrıları mutlaka uzman değerlendirmesi gerektirir.
Diz Ağrısında İlk Başvurulacak Bölüm: Ortopedi ve Travmatoloji
Diz ağrısı yaşayan kişilerin en sık başvurduğu ve genellikle ilk değerlendirmeyi yapan bölüm Ortopedi ve Travmatolojidir. Ortopedi uzmanları, kas-iskelet sistemiyle ilgili sorunların tanı ve takibi konusunda yetkindir.
Ortopedi hekimi;
- Dizdeki kemik yapıları,
- Kıkırdak dokuyu,
- Menisküsleri,
- Bağları ve çevre yumuşak dokuları değerlendirir.
Travma sonrası gelişen ağrılar, spor yaralanmaları, menisküs yırtıkları, bağ zedelenmeleri ya da kireçlenme (osteoartrit) şüphesi olan durumlarda genellikle ortopedi uzmanına başvurulur. Gerekli gördüğünde görüntüleme yöntemleriyle durumu ayrıntılı şekilde inceler ve kişiye özel bir yol haritası çizer.
Diz Ağrısı ve Fizik Tedavi – Rehabilitasyon İlişkisi
Bazı diz ağrıları, doğrudan yapısal bir hasardan çok kas dengesizlikleri, duruş bozuklukları veya eklem çevresi yumuşak dokularla ilişkilidir. Bu tür durumlarda Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon uzmanları devreye girebilir.
Özellikle:
- Uzun süredir devam eden kronik diz ağrıları,
- Diz çevresi kaslarda güçsüzlük hissi,
- Hareketle artan ama istirahatle kısmen azalan ağrılar,
- Günlük aktivitelerde zorlanma
gibi şikâyetlerde fizik tedavi uzmanlarının değerlendirmesi önemlidir. Bu branşta amaç; dizin yükünü azaltmak, hareket kabiliyetini desteklemek ve yaşam kalitesini artırmaya yönelik bir süreç planlamaktır.
Romatolojik Hastalıklar ve Diz Ağrısı
Diz ağrısı her zaman mekanik nedenlere bağlı olmayabilir. Özellikle her iki dizde birden görülen, sabah tutukluğu ile başlayan ve zamanla açılan ağrılar bazı romatolojik hastalıkların habercisi olabilir.
Bu gibi durumlarda Romatoloji uzmanına başvurulması gerekebilir. Romatolojik hastalıklarda diz eklemi dışında başka eklemlerde de ağrı, şişlik veya sertlik hissi eşlik edebilir. Ayrıca bu ağrılar dönemsel alevlenmeler şeklinde seyredebilir. Uzman değerlendirmesi, altta yatan sistemik bir durumun olup olmadığını anlamak açısından önem taşır.
Nörolojik Kaynaklı Diz Ağrıları Olabilir mi?
Bazı hastalar diz ağrısını tarif ederken aslında dizden değil, bel veya sinir kökenli bir sorundan bahsediyor olabilir. Bel fıtığı gibi durumlarda, ağrı diz çevresine yansıyabilir. Yanma, karıncalanma veya elektrik çarpması hissi şeklinde tarif edilen ağrılarda Nöroloji değerlendirmesi gerekebilir.
Bu tür ağrılar genellikle diz hareketleriyle birebir ilişkili değildir ve farklı pozisyonlarda artıp azalabilir. Ayırıcı tanı için uzman görüşü önemlidir.
Diz Ağrısında Hangi Belirtiler Daha Acil Değerlendirme Gerektirir?
Her diz ağrısı acil bir durumu işaret etmese de bazı belirtiler gecikmeden doktora başvurmayı gerektirir:
- Ani gelişen ve şiddetli ağrı
- Dizde belirgin şişlik veya kızarıklık
- Üzerine basmakta zorlanma
- Dizde kilitlenme veya boşalma hissi
- Travma sonrası ortaya çıkan şekil bozukluğu
- Ateşle birlikte seyreden diz ağrısı
Bu tür durumlarda vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulması önerilir.
Hangi Doktora Gidileceği Nasıl Belirlenir?
Diz ağrısında doğru branşa yönelmek her zaman kolay olmayabilir. Ancak genel bir yol haritası çizmek mümkündür:
- Travma, spor yaralanması, ani ağrı: Ortopedi ve Travmatoloji
- Kronik, mekanik ağrı, kas güçsüzlüğü hissi: Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon
- Sabah tutukluğu, çoklu eklem ağrıları: Romatoloji
- Yanma, uyuşma, bel ile ilişkili ağrı: Nöroloji
Bazı durumlarda birden fazla branşın birlikte değerlendirme yapması da gerekebilir. Klinik karar, kişinin yaşı, yaşam tarzı, şikâyet süresi ve eşlik eden bulgulara göre şekillenir.